hoca_sevgiyleNasreddin Hoca'nın değeri, yaşadığı olaylarla değil, gerek kendisinin, gerek halkın onun ağzından söylediği gülmecelerdeki anlam, yergi ve alay öğelerinin inceliğiyle ölçülür. Gülmecelerin ve fıkralarının incelenmesinden, bunlarda geçen sözcüklerin açıklanışından anlaşıldığına göre o, belli bir dönemin değil Anadolu halkının yaşama biçimini, güldürü öğesini, alay ve eğlenme türünü, övgü ve yergi becerisini dile getirmiştir. Onunla ilgili gülmeceleri oluşturan öğelerin odağı sevgi, yergi, övgü, alaya alma. Gülünç duruma düşürme, kendi kendiyle çelişkiye sürükleme, çok ince ve iğneli bir söyleyişle yumuşaklığı yeğlemedir. O, bunları söylerken bilgin, bilgisiz, açıkgöz, uysal, vurdumduymaz, utangaç, atak, şaşkın, kurnaz, korkak, atılgan gibi çelişik niteliklere bürünür. Özellikle karşısındakinin durumuyla çelişki içinde bulunma, gülmecelerinin egemen öğesidir. Bu öğeler Anadolu insanının, belli olaylar karşısındaki tutumun yansıtan, düşünce thumb_nasreddin3ürünlerini oluşturur. Nasreddin Hoca, halkın duygularını yansıtan, bir gülmece odağı olarak ortaya çıkarılır. Söyletilen kişi, söyletenin ağzını kullanır, böylece halk Nasreddin Hoca'nın diliyle kendi sesini duyurur.

Nasreddin Hoca, bütün gülmecelerinde, soyut bir varlık olarak değil, yaşanmış, yaşanan bir olayla, bir olguyla bağlantılı bir biçimde ortaya çıkar. Olay karşısında duyulan tepkiyi ya da onayı gülmece türlerinden biriyle dile getirir. Tanık olduğu olaylar, genellikle, halk arasında geçer. Hoca soyluların, yüksek saray çevresinde bulunanların aralarına ya çok seyrek girer ya da hiç girmez. Sözgelişi onun tanıştığı söylenen Selçuklu sultanlarıyla ilgili gülmecesi yoktur. Timur'la ilgili "hamam, Timur ve peştamal" gülmecesi de, Timur’dan çok önce yaşadığı için, sonradan üretilmiştir. Halk beğenisi Hoca'yı Timur gibi çevresine korku salan bir imparatorun karşısına hamamda çıkarak, "kızım sana söylüyorum, gelinim sen işit" türünden bir yergi yaratmıştır. Burada yerilen, dolaylı olarak, kendi toplumun, halkın üstünde gören saray insanlarıdır.

thumb_nasreddin7Nasreddin Hoca gülmecelerinde dile gelen, onun kişiliğinde, halkın duygularını yansıtan başka bir özellik de eşeğinyeridir. Hoca eşeğinden ayrı düşünülemez, onun taşıtı, bineği olan eşek gerçekte bir yergi ve alay öğesidir.Anadolu insanının yarattığı gülmece ürünlerinde atın yeri yoktur denilebilir. Eşek, acıya, sıkıntıya, dayağa, açlığa katlanışın en yaygın simgesidir. Soyluların, sarayların çevresinde üretilmiş gülmecelerde eşek bulunmaz, oysa at geniş bir yer tutar. Bu konuda, başka bir çelişki sergilenir, gülmecede güldürücü öğe ile yerici öğe yan yana getirilir. Bunun örneği de kendisinden eşeği isteyen köylüye, "eşek evde yok" deyince ahırda onun anırmasını duyan köylünün"işte eşek ahırda" diye diretmesi karşısında, Hocanın "eşeğin sözüne mi inanacaksın benimkine mi" demesidir.

thumb_nasreddin10Onun gülmecelerinde, kaba sofuların "ahret"le ilgili inançları da önemli bir yer tutar. "fincancı katırları", "ben sağlığımda hep buradan geçerdim" başlıklı gülmeceler katı bir inanç karşısındaki duyguyu açığa vurur. Toplumda neye önem verildiğini anlatan "ye kürküm ye" gülmecesi, Hoca'nın dilinde, halkın tepkisini gösterir. 

Nasreddin Hoca'nın etkisi bütün toplum kesimlerine yayılmış, "İncili Çavuş", "Bekri Mustafa", "Bektaşi" gibi çok değişik yörelerin duygularını yansıtan gülmece türlerinin doğmasına olanak sağlamıştır. Bunlardan ilk ikisi saray çevresinin oldukça kaba beğenisini, üçüncüsü de gene halkın şeriat'ın katılığına karşı duyduğu tepkiyi dile getirir.
 

 

Üye Menüsüüyelik işlemleri

Üye Girişi
Yeni Üye Kaydı
Yeni Şifre Talebi

Etkinlik Takvimi yaklaşan etkinliklere ulaşın...

Kasım 2014
Pa Sa Ça Pe Cu Cu Pa
1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30

Anket katılmak ister misiniz ?

Akşehir Belediyesi E-Belediye Uygulamasını Kullanıyor musunuz ?

Atık Pil Toplama ve Bertaraf Çalışmaları
banner_katiatik
Ekmek İsraf Etme!..
Ambalaj Atıklarınızı Çöpe Atmayın!.. Ayrıştırın...
190x80harita
Dumansız Hava Sahası Hareketi

RSS Haberler

Akşehir Belediyesi içerik yayınlama servisini kullanmak için tıklayın...
Akşehir Belediyesi - Haberler

btn multi_n
Akşehir Türküleri
btn etknl_n
Haberler
Haber Arşivi
Duyurular
Müdürlükler
Kent Bilgi Sistemi
E-Belediye
E-Hizmet
Telefon Rehberi
İletişim Formu
Bilgi Edinme
Doğrudan Başbakanlık
Mevzuat
İhale İlanları
Etik Komisyonu
Kaybettiklerimiz
E-Kitaplar
Akşehir'e Ulaşım
Ücretsiz Park Yerleri

Yaklaşan Etkinlikler

Dünya AIDS Günü
01 Aralık 2014, Pazartesi (Bütün Gün)
-------------------------------
Mevlana Haftası
02 Aralık 2014, Salı (Bütün Gün)
-------------------------------
Vakıf Haftası
03 Aralık 2014, Çarşamba (Bütün Gün)
-------------------------------
Dünya Engelliler Günü
03 Aralık 2014, Çarşamba (Bütün Gün)
-------------------------------
Dünya Madenciler Günü
04 Aralık 2014, Perşembe (Bütün Gün)
-------------------------------

Twitter Akşehir Belediyesi Resmi Twitter Hesabı

Facebook Akşehir Belediyesi Resmi Facebook Hesabı